Ürək üçün qidalanma: Aralıq dənizi və DASH pəhrizi

Avropa tövsiyələrində nə dəyişdi

Dr. Günay Məhərrəmzadə 2024-cü ildə Londonda keçirilən Avropa Kardiologiya Cəmiyyətinin konqresindən sonra hipertoniya tövsiyələrindəki dəyişikliyi belə izah edir: hədəf bel ölçüsü qadınlarda 80 sm-dən, kişilərdə 94 sm-dən az, bədən kütlə indeksi 20–25 kq/m² kimi müəyyənləşdirilib və pəhriz olaraq Aralıq dənizi və DASH pəhrizi tövsiyə olunub. Bu pəhrizlərin əsas meyarı paketlənmiş, çox işlənmiş, duzlu qidalardan uzaqlaşıb daha planlı və sağlam qidalanmağa üstünlük verməkdir.

Duz

Gündəlik duz təxminən 5 qramdan (bir çay qaşığı) çox olmamalıdır. Həkimin müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanda duz çox vaxt turşu, şoraba və souslar vasitəsilə gizli şəkildə normadan artıq qəbul olunur. Hazır qidaların çoxunda artıq duz və şəkər olduğu üçün yeməyə əlavə duz tökməyə ehtiyac qalmır.

Yağlar

• Heyvani yağları azaldıb bitki yağlarına, xüsusən zeytun yağına üstünlük verin.
• Soyuq halda istifadə üçün nəzərdə tutulan yağları qızdırmayın — yüksək temperaturda onların tərkibi dəyişir.
• Kərə yağı haqqında həkimin fikri: yağı ümumilikdə zərərli saymaq doğru deyil; təmiz, keyfiyyətli kərə yağı gündəlik norma çərçivəsində istifadə oluna bilər, amma qızardılmış formada və gün boyu fasiləsiz istifadəsi normanı aşmaq deməkdir.

Boşqabda nə olsun

• Hər gün bol tərəvəz (çiy və təzə tərəvəzlər xüsusilə faydalıdır) və meyvə
• Paxlalılar, tam taxıl
• Həftədə bir-iki dəfə balıq; qoz kimi omeqa-3 mənbələri
• Kaliumla zəngin qidalar (tərəvəz, paxlalılar)

Nəyi azaltmalı

Fast-food, qızardılmış qidalar, emal olunmuş ət, şirin içkilər, hazır souslar. Həkimin sözləri ilə: bu qidaların hansı yağda, hansı temperaturda hazırlandığını çox zaman bilmirik.

Fərdi yanaşma

Qidalanma hər insanın yaşına, çəkisinə və xəstəliklərinə uyğun fərdi qurulmalıdır. Şəkərli diabet, böyrək xəstəliyi və ya ürək çatışmazlığı varsa, pəhrizi həkiminizlə razılaşdırın.