Qısa cavab
Dislipidemiya qanda yağların — xolesterin və triqliseridlərin — normadan kənar olmasıdır. Ən önəmli göstərici "pis" xolesterin adlanan LDL-dir: o, damar divarında toplanaraq ateroskleroza, infarkt və insult riskinin artmasına səbəb olur. Dislipidemiya adətən heç bir əlamət vermir və yalnız qan analizi ilə aşkarlanır.
Lipid profilinin göstəriciləri
| Göstərici | Nədir |
|---|---|
| Ümumi xolesterin | Qandakı bütün xolesterin |
| LDL-xolesterin ("pis") | Damar divarında toplanan əsas fraksiya; müalicənin əsas hədəfi |
| HDL-xolesterin ("yaxşı") | Artıq xolesterini damarlardan qaraciyərə daşıyır |
| Triqliseridlər | Qidadan və qaraciyərdən gələn yağlar; şəkər, alkoqol və artıq çəki ilə artır |
Səbəblər
- İrsiyyət — ailəvi hiperxolesterinemiya gənc yaşda yüksək LDL və erkən infarkt riski ilə müşayiət oluna bilər. Həkimin sözləri ilə: irsi yüksək xolesterin ürəyə gedən əsas damarların tutulmasına səbəb ola bilər.
- Heyvani yağlarla zəngin, emal olunmuş qidalanma, artıq çəki, hərəkətsizlik
- Diabet, qalxanabənzər vəzin zəif işləməsi, böyrək və qaraciyər xəstəlikləri, bəzi dərmanlar
Xolesterin mübadiləsi pozulduqda göz ətrafında sarımtıl piy toplanması (ksantelazma) müşahidə oluna bilər.
HDL niyə aşağı olur? Həkimin izahına görə siqaret, yüksək təzyiq, şəkərli diabet və düzgün olmayan qidalanma HDL-in normadan aşağı olmasına səbəb ola bilər.
Hədəf göstəricilər
LDL üçün hədəf hər kəsdə eyni deyil — ümumi ürək-damar riskinə görə təyin olunur. Avropa Kardiologiya və Avropa Ateroskleroz Cəmiyyətlərinin (ESC/EAS, 2019) tövsiyələrinə görə LDL hədəfi çox yüksək riskdə 1,4 mmol/l-dən (55 mq/dl), yüksək riskdə 1,8 mmol/l-dən (70 mq/dl), orta riskdə 2,6 mmol/l-dən (100 mq/dl), aşağı riskdə 3,0 mmol/l-dən (116 mq/dl) aşağıdır. Sizin risk qrupunuzu həkim müəyyən edir.
Müalicənin əsas prinsipləri
- Qidalanma: heyvani yağları azaltmaq, zeytun yağı kimi bitki yağlarına, tərəvəzə, paxlalılara, tam taxıla, balığa və qoza üstünlük vermək; qızardılmış və fast-food məhsullarını məhdudlaşdırmaq.
- Fiziki aktivlik və çəkiyə nəzarət.
- Siqaretdən imtina.
- Dərman müalicəsi — risk səviyyəsinə görə həkim tərəfindən təyin olunur. Həkim müsahibəsində qeyd edir ki, xolesterin mübadiləsində pozğunluq varsa və səviyyə yüksəlibsə, yaşa baxmadan vaxtında dərman müalicəsinə başlamaq vacibdir. Müalicə zamanı analizlər həkimin göstərdiyi aralıqlarla təkrarlanır.
Həkimin bu sahədəki rolu
Rəsmi profildə "Dislipidemiya və metabolik risklər" Dr. Günay Məhərrəmzadənin fəaliyyət istiqaməti kimi göstərilib. Referans Medical Group-un YouTube kanalında "Dislipidemiya" mövzusunda videoda izahat verib (21.10.2022).
Suallar
Xolesterin dərmanını ömür boyu içməliyəm?
Çox vaxt xolesterini salan müalicə uzunmüddətlidir, çünki dərman dayandırıldıqda göstəricilər yenidən yüksəlir. Konkret qərarı həkim verir; dərmanı özbaşına dayandırmayın.
Arıq insanda xolesterin yüksək ola bilərmi?
Bəli. Xüsusən irsi formalarda çəki normal olsa da LDL yüksək ola bilər.
Bu səhifədəki məlumat maarifləndirici xarakter daşıyır. Koronar angioqrafiya, stent qoyulması, ablasiya, kardiostimulyator implantasiyası və ürək əməliyyatları kimi invaziv müdaxilələr ixtisaslaşmış mərkəzlərdə aparılır və bu saytda Dr. Günay Məhərrəmzadənin xidmətləri kimi təqdim olunmur.
Son yenilənmə: