Qısa cavab
Sakit vəziyyətdə ürək dəqiqədə təxminən 60–100 dəfə vurur. Dəqiqədə 60-dan az vurğu bradikardiya, 100-dən çox vurğu taxikardiya adlanır. Ürəyin elektrik sistemindəki pozuntular nəticəsində ritm nizamsız olursa, buna aritmiya deyilir. Aritmiyaların bir qismi zərərsizdir, bir qismi isə müalicə tələb edir — bunu ayırd etmək üçün müayinə lazımdır.
Taxikardiya həmişə xəstəlik deyil
Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi bir çox hallarda orqanizmin normal cavabıdır. Həkimin sadaladığı səbəblər:
- Fiziki hərəkət
- Hərarətin yüksəlməsi
- Həyəcan, qorxu, stres
- Qanazlığı
- Qalxanabənzər vəzin artıq işləməsi (hipertireoz)
- Ağrı
- Çoxlu qəhvə, çay, enerji içkisi
- Təzyiqin aşağı düşməsi
Bu hallarda ritm sürətli olsa da nizamlıdır. Ürəyin elektrik sistemində problem olduqda isə ritm nizamsızlaşır və aritmiya diaqnozu qoyulur.
Ekstrasistoliya
Ekstrasistola ürəyin növbədənkənar vurğusudur. Pasiyentlər bunu "ürəyim boşluğa düşdü", "ürəyim dayanıb yenidən vurdu" kimi təsvir edirlər. Tək-tük ekstrasistolalar sağlam insanlarda da olur. Tez-tez təkrarlanırsa, başgicəllənmə, bayılma və ya sinə ağrısı ilə müşayiət olunursa, ürəyin quruluşu və ritmi yoxlanılmalıdır.
Bradikardiya
İdmançılarda və yuxu zamanı ürək döyüntüsünün yavaşlaması normal ola bilər. Zəiflik, baş gicəllənməsi, bayılma, təngnəfəslik ilə birlikdə olan bradikardiya isə keçiricilik pozuntusunun əlaməti ola bilər.
Enerji içkiləri və ritm
Dr. Günay Məhərrəmzadə qeyd edir ki, son zamanlar xüsusən gənclər ürəkdöyünmə, çırpınma, halsızlıq və döyüntünün qəfil başlaması şikayəti ilə müraciət edir və onların bir çoxu gündəlik çox miqdarda enerji içkisi qəbul edir. Bu içkilərin tərkibində ürək ritminin pozulmasına səbəb ola bilən maddələr var.
Müayinə
- EKQ
- Holter EKQ monitorinqi (24, 48, 72 saat)
- Exokardioqrafiya — ürəyin quruluşunu yoxlamaq üçün
- Göstəriş olduqda treadmill stress testi (yük zamanı yaranan aritmiyalar)
- Qalxanabənzər vəz hormonları, elektrolitlər, hemoqlobin — həkimin təyinatı ilə
Müalicənin əsas prinsipləri
Müalicə aritmiyanın növündən və səbəbindən asılıdır: tetikləyicilərin (kofein, enerji içkiləri, alkoqol, yuxusuzluq) aradan qaldırılması, əsas xəstəliyin müalicəsi, ritmi və ya vurğu sayını tənzimləyən dərmanlar. Bəzi aritmiyalarda kateter ablasiyası, kardiostimulyator və ya defibrilyator lazım ola bilər — bunlar ixtisaslaşmış aritmologiya mərkəzlərində aparılır.
Təcili hal
Döyüntü ilə birlikdə bayılma, sinə ağrısı, kəskin təngnəfəslik varsa, dərhal 103-ə zəng edin.
Həkimin bu sahədəki rolu
"Ritm pozuntuları (aritmiyalar) — bradikardiya, taxikardiya" və "Ekstrasistoliya, fibrilyasiya" rəsmi profildə Dr. Günay Məhərrəmzadənin fəaliyyət istiqamətləri kimi göstərilib. EKQ və Holter EKQ monitorinqini özü aparır. Ablasiya və implantasiya prosedurları həkimin xidmətləri kimi təqdim olunmur.
Suallar
Ürəyim gecə yatanda döyünür. Təhlükəlidirmi?
Səbəbi müxtəlif ola bilər: stres, gec qəbul edilən kofein, reflüks, ritm pozuntusu. Şikayət təkrarlanırsa, Holter EKQ ilə yoxlanmaq məsləhətdir.
Ekstrasistola infarkta səbəb olurmu?
Ekstrasistola özü infarkt deyil və infarkta səbəb olmur. Amma tez-tez ekstrasistolalar ürəyin başqa xəstəliyinin əlaməti ola bilər, ona görə qiymətləndirmə lazımdır.
Bu səhifədəki məlumat maarifləndirici xarakter daşıyır. Koronar angioqrafiya, stent qoyulması, ablasiya, kardiostimulyator implantasiyası və ürək əməliyyatları kimi invaziv müdaxilələr ixtisaslaşmış mərkəzlərdə aparılır və bu saytda Dr. Günay Məhərrəmzadənin xidmətləri kimi təqdim olunmur.
Son yenilənmə: